Tilraunatölfræði


Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur

Samantekt

Hagstofa Íslands birtir nú upplýsingar um staðgreiðsluskyldar launagreiðslur eftir atvinnugreinum. Um er að ræða samtölu staðgreiðsluskyldra launagreiðslna vegna atvinnu sem greiddar eru mánaðarlega til launafólks. Samhliða eru birtar talningar á launagreiðendum og einstaklingum sem fá greidd laun. Ekki eru taldir með einyrkjar með rekstur á eigin kennitölu sem greiða sjálfum sér laun í formi reiknaðs endurgjalds. Atvinnugrein launagreiðanda byggir á aðalatvinnugrein samkvæmt fyrirtækjaskrá Hagstofu Íslands.

Birtar eru bráðabirgðatölur sem ná yfir tímabilið janúar 2008 til og með maí 2020. Vakin er athygli á því að tölur geta breyst vegna síðbúinna skila launagreiðanda en það á einkum við nýjustu skilin eða í apríl og maí 2020.

Lýsing

Hagstofan birtir árlegar upplýsingar um launagreiðslur á íslenskum vinnumarkaði í hagtölum um afkomu fyrirtækja (viðskiptahagkerfið) og í framleiðsluuppgjöri þjóðhagsreikninga um laun og launatengd gjöld atvinnugreina (allt hagkerfið). Hins vegar hafa tímanlegar vísbendingar um launagreiðslur ekki verið aðgengilegar fyrr en nú með birtingu á staðgreiðsluskyldum launagreiðslum (heildarsumma).

Markmið

Markmiðið er að veita tímanlega vísbendingu um launagreiðslur á íslenskum vinnumarkaði í einstökum atvinnugreinum. Miklar breytingar hafa orðið á samfélaginu á síðastliðnum mánuðum, meðal annars vegna Covid-19, og í kjölfarið aukin þörf á tímanlegum upplýsingum um þróun atvinnulífsins. Hagstofan stefnir að því að tímanlegt talnaefni um staðgreiðsluskyldar launagreiðslur verði hluti af reglulegri hagskýrslugerð og því eru notendur hvattir til að hafa samband og gefa endurgjöf á talnaefnið (laun@hagstofa.is).

Samdráttur í launagreiðslum á fyrri hluta árs 2020

Síðast uppfært: 10. júlí 2020

Heildarsumma staðgreiðsluskyldra launa á Íslandi dróst saman á fyrri hluta árs 2020. Samdráttur launasummu frá janúar til og með maí 2020 var 2,8% miðað við sama tímabil árið 2019. Á milli febrúar og mars 2020 var samdráttur um 1,8% og um 2,7% á milli mars og apríl. Hins vegar jókst heildarsumma launa um 7,7% á milli apríl og maí 2020. Aukning í heildarsummu launa á milli apríl og maí er í samræmi við árstíðarsveiflu síðustu ára en á því tímabili eykst launasumman ár hvert meðal annars vegna greiðslu orlofsuppbótar sem kveðið er á um í kjarasamningum. Í talnaefninu, sem nær aftur til ársins 2008, eru aðrar árstíðarsveiflur einnig greinilegar svo sem í árslok hvers árs þegar greidd er persónu- og desemberuppbót. Við eingreiðslur af þessu tagi hækkar launasumman í viðkomandi mánuði en lækkar aftur mánuði seinna.


Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur eftir mánuðum (heildarsumma)

Þó að almennt megi greina hækkun á launasummu þegar umfangsmiklir kjarasamningar koma til framkvæmda gilti það ekki um launagreiðslur í apríl 2020 þegar hækkanir komu til framkvæmda hjá stórum hluta launafólks á íslenskum vinnumarkaði. Það má rekja til aðstæðna á vinnumarkaði meðal annars vegna Covid-19 og aðgerða stjórnvalda. Til dæmis gafst launagreiðendum kostur á að sækja um atvinnuleysisbætur á móti skertu starfshlutfalli starfsmanna sinna, svokölluð hlutabótaleið sem kynnt var í fyrsta efnahagspakka ríkisstjórnarinnar þann 21. mars síðastliðinn. Það úrræði lækkar launagreiðslur meðan aðrar aðgerðir eins og stuðningur úr ríkissjóði vegna greiðslu hluta launakostnaðar á uppsagnarfresti hafa minni áhrif. Í því tilfelli ættu launagreiðslur að vera óbreyttar en launagreiðendur eiga kost á að sækja um endurgreiðslu úr almannasjóðum.

Áhrif yfirstandandi efnahagsaðstæðna á staðgreiðsluskyldar launagreiðslur eru mismunandi eftir atvinnugreinum. Til að mynda má greina mikil áhrif þegar horft er til þeirra atvinnugreina sem teljast til einkennandi greina ferðaþjónustu,1 samanber mynd að neðan, á meðan áhrifin eru minni á sjávarútveg.2


Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur eftir mánuðum í sjávarútvegi og einkennandi greinum ferðaþjónustu

1 Einkennandi greinar ferðaþjónustunnar eru samsettar úr nokkrum atvinnugreinum í ÍSAT2008 kerfinu: Tveggja stafa deildinni 79, þriggja stafa greinunum 491, 501, 503, 511, 551, 552, 553, 561, 563, 771 og fjögurra stafa greinunum 4932, 4939, 7721.

2 Sjávarútvegur er samsettur úr deildinni 03 fiskveiðar og 10.2 fiskvinnsla í ÍSAT2008.


Talnaefni

Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur frá janúar 2008 til og með maí 2020, bráðabirgðatölur (xlsx)


Lýsigögn

Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur (heildarsumma) eru bráðabirgðatölur í íslenskum krónum og á verðlagi hvers mánaðar. Vakin er athygli á því að tölur geta breyst vegna síðbúinna skila launagreiðanda og leiða slíkar breytingar yfirleitt til hækkunar á heildarsummu launa eftir mánuðum – einkum vegna nýjustu skila. Þeir sem skila gögnum seint eru oftast launagreiðendur sem greiða fáum laun. Einnig geta tölur breyst ef fyrirtæki breytir um atvinnugrein en slíkar breytingar geta gilt afturvirkt í fyrirtækjaskrá Hagstofu.

Talnaefni byggir í grunninn á staðgreiðsluskrá Skattsins en öllum þeim, sem teljast greiðendur samkvæmt lögum um staðgreiðslu opinbera gjalda, ber að skila mánaðarlega skilagrein með sundurliðuðum upplýsingum um hvern þann sem fær staðgreiðsluskylda greiðslu. Í gögnum er ekki gerður greinarmunur á launagreiðslum eða öðrum staðgreiðsluskyldum greiðslum, eins og bótagreiðslum, en Hagstofan aðgreinir launagreiðslur frá öðrum greiðslum í úrvinnslu. Einyrkjar með rekstur á eigin kennitölu, sem greiða sjálfum sér laun í formi reiknaðs endurgjalds, eru ekki hluti talnaefnis.

Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur (heildarsumma) innihalda stærstan hluta launatekna vegna atvinnu sem greiddar eru mánaðarlega til launafólks. Um er að ræða hvers konar endurgjald fyrir vinnu, laun og aðrar starfstengdar greiðslur eins og ökutækjastyrkir, hlunnindi, desember- og orlofsuppbót, eingreiðslur, flutningspeningar, ferðapeningar, dagpeningar,aðrar en þær sem heimilt er að halda utan staðgreiðslu samkvæmt reglugerð þar um. Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur innihalda ekki reiknað endurgjald, fæðingarorlof, atvinnuleysisbætur, bætur frá Tryggingastofnun eða fjármagnstekjur.

Fjöldi launagreiðenda sem greiða staðgreiðsluskyld laun eru allir aðilar sem skila sundurliðun launagreiðslna fyrir a.m.k. einn móttakanda launa til Skattsins. Talning launagreiðenda byggist á auðkenni lögaðila sem tengist kennitölu þess. Hver kennitala lögaðila telst því sem einn greiðandi.

Fjöldi einstaklinga sem fá greidd staðgreiðsluskyld laun er talning á hverjum þeim sem fær greidd staðgreiðsluskyld laun frá launagreiðanda. Hver einstaklingur getur verið talinn oftar en einu sinni ef hann vinnur hjá fleiri en einum launagreiðanda. Ekki er gerður greinamunur á því hvort viðkomandi sé í fullu starfi eða hlutastarfi. Ekkert lágmarksviðmið er á launagreiðslum og hver einstaklingur sem fær launagreiðslur telst einu sinni óháð launaupphæð. Í einhverjum tilfellum getur launaupphæð verið mjög lág.

Atvinnugrein byggir á aðalatvinnugrein launagreiðanda samkvæmt fyrirtækjaskrá Hagstofunnar í samræmi við ÍSAT2008-atvinnugreinaflokkun. Birtar eru upplýsingar um yfirflokka atvinnugreina, deildir eða samantektir á bálkum. Athugið að birtar atvinnugreinar geta skarast og þar af leiðir að séu allar atvinnugreinar, sem settar eru fram í talnaefninu, lagðar saman fæst ekki sama niðurstaða og birt heildartala (alls tala).