Tekjujöfnuður hins opinbera var neikvæður um 137,0 milljarða króna árið 2025 samkvæmt bráðabirgðatölum eða sem nemur 2,8% af vergri landsframleiðslu ársins (VLF). Til samanburðar var afkoman árið 2024 neikvæð um 3,7% af VLF eða 169,9 milljarða króna.
Áætlað er að heildartekjur hins opinbera á verðlagi hvers árs hafi aukist um 5,2% á milli áranna 2024 og 2025 en heildarútgjöld hins opinbera hafi aukist um 3,3%.
Afkoma hins opinbera ásamt tölum um eignir og skuldir eru áætlaðar út frá bráðabirgðatölum. Niðurstöður munu taka breytingum þegar uppgjör liggur fyrir í september 2026.
53 milljarða króna halli á fjórða ársfjórðungi 2025
Áætlað er að tekjujöfnuður hins opinbera hafi verið neikvæður um 53,0 milljarða króna á fjórða ársfjórðungi 2025 eða sem nemur 4,2% af VLF ársfjórðungsins. Til samanburðar var 41,8 milljarða króna halli hjá hinu opinbera á fjórða ársfjórðungi 2024. Áætlað er að tekjur hins opinbera hafi aukist um 4,8% og heildarútgjöld um 6,4% á tímabilinu.
Tekjur hins opinbera 42% af VLF
Tekjur hins opinbera eru áætlaðar 2.093,0 milljarðar króna árið 2025 eða sem nemur 42,2% af VLF. Til samanburðar mældust tekjur hins opinbera 1.988,6 milljarðar króna árið 2024 eða 43,4% af VLF þess árs. Á verðlagi hvers árs er þar með áætlað að tekjur hins opinbera hafi aukist um 104,4 milljarða á árinu 2025.
Áætlað er að heildartekjur ríkissjóðs hafi aukist um 3,9% frá fyrra ári og að þær nemi 1.490,0 milljörðum króna árið 2025. Tekjur sveitarfélaga eru áætlaðar 670,1 milljarður króna sem er 8,8% aukning frá fyrra ári. Heildartekjur almannatrygginga jukust um 13% á tímabilinu og eru áætlaðar alls 456,0 milljarðar króna á árinu 2025. Rétt er að benda á að 99% tekna almannatrygginga renna úr ríkissjóði. Hjá ríkissjóði eru framlögin gjaldfærð undir fjárframlög til opinberra aðila. Þegar tekjur og gjöld hins opinbera eru tekin saman er framlögum á milli opinberra aðila eytt út til þess að koma í veg fyrir ofmat á tekjum og gjöldum.
Uppgjör hins opinbera í meðferð Hagstofunnar er unnið samkvæmt þjóðhagsreikningakerfi Evrópusambandsins og er meðferð á sölu eigna og tekjur af hlutdeildarfélögum og samrekstri frábrugðin uppgjöri Ríkisreiknings og sveitarfélaga. Í uppgjöri Hagstofunnar eru tekjur af sölu eigna, hlutdeild af tekjum og virðisbreytingu eigna færðar um efnahagsreikning. Eingöngu eru tekjufærðar tekjur af fyrirtækjum í eigu hins opinbera í formi arðgreiðsla.
Útgjöld hins opinbera 45% af VLF
Útgjöld hins opinbera eru áætluð 2.230,0 milljarðar króna árið 2025 eða sem nemur 45,0% af VLF. Til samanburðar námu útgjöldin 2.158,4 milljörðum króna árið 2024 eða 47,1% af VLF þess árs. Heildarútgjöld ríkissjóðs eru áætluð 1.605,8 milljarðar króna árið 2025 sem er aukning um 2,1% frá fyrra ári. Áætluð útgjöld sveitarfélaga nema 692,4 milljörðum króna á árinu 2025 og nemur aukningin 8,1% frá fyrra ári.
Hófleg aukning heildarútgjalda hins opinbera á árinu 2025 má rekja til þess að á árinu 2024 féllu til töluverð útgjöld vegna úrræða sem hið opinbera greip til vegna jarðhræringa og eldgosa við Grindavík. Í hagrænni flokkun eru þau úrræði færð undir tilfærsluútgjöld önnur en fjárframlög að undanskildum varnargörðum sem eru færðir undir fjárfestingu sveitarfélaganna.
Samneysluútgjöld hins opinbera, þ.e. launaútgjöld, kaup á vöru og þjónustu og afskriftir að frádreginni sölu á vöru og þjónustu, hafa aukist um 8,8% á milli ára og eru áætluð 1.291,7 milljarðar króna árið 2025 eða sem nemur 26,1% af VLF. Þegar tekið er tillit til verðlagsbreytinga gefur það magnbreytingu samneyslu upp á 1,2%. Útgjöld vegna félagslegra tilfærsla til heimila hafa aukist um 9,8% á milli ára og námu 358,6 milljörðum á árinu 2025.
Áætluð fjárfestingarútgjöld hins opinbera námu 198,0 milljörðum króna árið 2025 eða sem nemur 4,0% af VLF ársins. Er það 6,4% aukning frá fyrra ári á verðlagi ársins. Þegar afskriftir eru dregnar frá nemur hrein fjárfesting hins opinbera 61,0 milljarði króna á árinu 2025.
Vaxtagjöld hins opinbera eru áætluð 211,7 milljarðar á árinu 2025 sem er lítil breyting frá fyrra ári. Töluverð óvissa er enn í bráðabirgðatölunum.
Vert er að hafa í huga að afmörkun hins opinbera í þjóðhagsreikningum og í talnaefni um fjármál hins opinbera miðast við evrópska þjóðhagsreikningastaðalinn (ESA2010). Með hinu opinbera teljast meðal annars lánasjóðir ríkissjóðs sem hafa veruleg áhrif á vaxtatekjur og -gjöld þess. Í greinargerð sem gefin var út 30. nóvember 2020 og aðgengileg er á vef Hagstofunnar er fjallað sérstaklega um aðferðafræðilegan grundvöll geiraflokkunar og úrlausn álitamála er snúa að flokkun fyrirtækja og stofnana í eigu ríkisins.
Heildarskuldir hins opinbera námu 84% af VLF í lok árs 2025
Hrein peningaleg eign hins opinbera er áætluð neikvæð um 1.575,6 milljarða króna í árslok 2025 eða sem nemur 31,8% af VLF ársins. Til samanburðar var hrein peningaleg eign hins opinbera neikvæð um 1.562,6 milljarða árið 2024 eða 34,1% af VLF þess árs.
Peningalegar eignir hins opinbera eru áætlaðar 52,4% af VLF í árslok 2025 eða sem nemur 2.598,5 milljörðum króna, sem er aukning um 2,0% frá fyrra ári. Heildarskuldir hins opinbera jukust um 1,6% á milli ára og eru áætlaðar 4.174,0 milljarðar króna í lok ársins 2025 eða 84,2% af VLF. Til samanburðar námu heildarskuldir hins opinbera 4.110,2 milljörðum árið 2024 eða 89,8% af VLF þess árs.
Heildarskuldir ríkissjóðs eru áætlaðar 3.542,7 milljarðar króna í lok árs 2025 eða 71,5% af VLF ársins. Áætlaðar skuldir sveitarfélaga eru 639,7 milljarðar króna í lok árs 2025 eða 12,9% af VLF.