Meðalævilengd karla á Íslandi var 80,9 ár árið 2024 og meðalævilengd kvenna 84,3 ár en meðalævilengd sýnir hve mörg ár einstaklingur á að meðaltali ólifuð við fæðingu ef miðað er við aldursbundna dánartíðni mannfjöldans. Frá árinu 1990 hafa karlar bætt við sig rúmlega fimm árum og konur tæplega fjórum í meðalævilengd. Ævilengd karla jókst um 0,2 ár frá árinu 2023 á meðan hún jókst nokkru meira hjá konum eða um 0,5 á milli áranna 2023 og 2024.
Ungbarnadauði í Evrópu þriðji minnsti á Íslandi
Árið 2024 létust 2.610 einstaklingar sem búsettir voru á Íslandi, 1.365 karlar og 1.245 konur. Dánartíðni var 6,8 látnir á hverja 1.000 íbúa og stóð í stað á milli ára.
Árið 2024 mældist ungbarnadauði á Íslandi 1,4 börn af hverjum 1.000 lifandi fæddum sem er lækkun um 0,9 frá árinu 2023 og lækkun um 0,6 samanborið við meðaltal tíu undangenginna ára (2014-2023). Þegar horft er á tíu ára tímabil (2014–2023) var ungbarnadauði á Íslandi að meðaltali 2,0 börn af hverjum 1.000 lifandi fæddum og var ungbarnadauði einungis fátíðari en hér á landi í Andorra (1,8), Finnlandi (1,9) og Slóveníu (2,0). Fyrir sama tímabil var ungbarnadauði að meðaltali 2,1 barn í Eistlandi og Noregi, 2,2 í Svíþjóð og 2,5 í Tékklandi og Svartfjallalandi. Tíðastur var ungbarnadauði í Aserbaídsjan, 10,9 af hverjum 1.000 lifandi fæddum yfir tímabilið 2014-2023 samkvæmt tölum Eurostat, hagstofu Evrópusambandsins.
Ævilengd háskólamenntaðra jókst mest
Árið 2024 var ólifuð meðalævi 30 ára kvenna með grunnskólamenntun 52,4 ár á meðan þrítugir grunnskólamenntaðir karlar máttu búast við því að lifa 48,8 ár til viðbótar. Konur með framhaldsskólamenntun gátu vænst þess að lifa tæplega þremur árum lengur en stallsystur þeirra með grunnskólamenntun eða í 55,2 ár frá 30 ára aldri. Munurinn var aðeins meiri á meðal karla þar sem ólifuð ævi 30 ára karla með framhaldsskólamenntun var að meðaltali 52,0 ár eða rúmlega þremur árum lengri en karla með grunnskólamenntun.
Þrítugir háskólamenntaðir einstaklingar gátu átt von á því að lifa mun lengur en þeir sem minni menntun höfðu. Þannig var ætluð ólifuð meðalævi 30 ára kvenna með háskólamenntun 56,7 ár eða fjórum árum lengri en þrítugra kvenna með grunnskólamenntun árið 2024. Ólifuð ævilengd 30 ára karla með háskólamenntun var 53,9 ár eða fimm árum lengri en þrítugra karla með grunnskólamenntun. Á tímabilinu 2011 til 2024 jókst ævilengd háskólamenntaðra mest, eða um 1,8 ár, á meðan hún jókst um 1,2 ár á meðal framhaldsskólamenntaðra en minnkaði hins vegar á meðal grunnskólamenntaðra um 0,4 ár.
Um gögnin
Ævilengd eftir menntunarstigi einstakra ára byggist á meðaltali á viðmiðunarári að viðbættum fjórum árum þar á undan. Þannig eru útreikningar fyrir 2024 byggðir á meðaltali áranna 2020-2024.
Ólifuð meðalævi sýnir hve mörg æviár einstaklingur, karl eða kona, á að meðaltali ólifuð miðað við að hann/hún sé á lífi við upphaf tiltekins aldursskeiðs. Algengt er að reikna ólifaða meðalævi við fæðingu, 1 árs aldur, 15 ára, 50 ára, 65 ára og 80 ára aldur. Ólifuð meðalævi við fæðingu er jafnframt kölluð meðalævilengd.
Ungbarnadauði er stöðluð alþjóðleg vísitala sem sýnir dánartíðni barna á fyrsta aldursári. Hún er reiknuð með því að deila fjölda látinna á fyrsta aldursári í fjölda lifandi fæddra í árgangi og margfalda niðurstöðuna með 1.000. Árið 2025 voru tölur um andvana fædda endurskoðaðar fyrir undirliggjandi tímabil og lækkaðar fyrir einstök ár.
Varðandi samanburð á tölum um ungbarnadauða í Evrópu er rétt að geta þess að tölurnar fyrir 2014–2023 byggja á útreikningum Eurostat. Undanskilin úr samanburðinum eru gögn frá San Maríno sökum þess að upplýsingar vantar fyrir meirihluta tímabilsins.