Staðgreiðsluskyldar launagreiðslur í menningu og skapandi greinum námu 50 milljörðum króna á árinu 2024 og jukust um 5,6% frá fyrra ári úr 47,5 milljörðum. Í samanburði var árshækkun launagreiðsla á Íslandi 7,1% á milli ára.
Launagreiðslur voru hæstar í hönnun og arkitektúr eða um 9,7 milljarðar króna sem jafngildir 9,9% hækkun frá fyrra ári þegar þær voru 8,8 milljarðar. Aukning varð í öllum greinum nema í bókmenntum þar sem launagreiðslur lækkuðu um 6,0% á milli ára. Mesta hlutfallslega hækkunin var í myndlist eða 21,7%.
Launagreiðendur
Árið 2024 voru launagreiðendur í menningu og skapandi greinum 1.725 talsins og fjölgaði um 57 frá árinu á undan. Flestir launagreiðendur voru í hönnun og arkitektúr, um 378, og í kvikmyndum og sjónvarpi, um 293, og stóðu hvort tveggja í stað frá 2023. Launagreiðendum fjölgaði hlutfallslega mest í myndlist, um 11,8% eða um 20, og í tónlist um 8,0% eða um 17 aðila.
Launafólk
Árið 2024 var launafólk í menningu og skapandi greinum 6.871 talsins eða um 65 fleiri en árið áður sem jafngildir 9,6% hækkun. Launafólk var flest í hönnun og arkitektúr, 1.093 talsins, í fjölmiðlum 884 og í kvikmyndum og sjónvarpi 780. Mesta fjölgun launafólks á milli 2023 og 2024 var í myndlist, bæði hvað varðar fjölda og hlutfall. Fjölgaði því um 40 eða um 14,1%.
Hlutfallslega fækkaði launafólki mest í bókmenntun og tölvuleikjum eða um 4,3% í báðum greinum.
Breytingar á fjölda launafólks síðastliðinn áratug
Ef horft er yfir tíu ára tímabil kemur í ljós að launafólki hefur fækkað um 5,1% frá 2015 eða úr 7.240 niður í 6.871 manns sem fengu launagreiðslur frá rekstraraðilum í menningu og skapandi greinum.
Á þessu tímabili var mesta fækkunin í fjölmiðlum, eða 50,9%, og prentun, 44,7%. Vert að nefna að breytingar á rekstrarfyrirkomulagi stórra rekstraraðila í þessum greinum geta skýrt þessa fækkun að nokkru. Ef horft er framhjá fjölmiðlum og prentun hefur launafólki í skapandi greinum fjölgað í heildina um 19,4% á síðastliðnum tíu árum.
Af einstökum flokkum innan menningar og skapandi greina hefur fjölgun launafólks verið mest í myndlist (64,5%), því næst í tölvuleikjum (46,6%) og þá í hönnun og arkitektúr (42,9%) á tíu ára tímabili. Hins vegar hefur launafólki fækkað hjá auglýsingastofum um 13,1% og þeim sem leggja stund á listnám eða um 4,9%.
Um gögnin
Upplýsingar um staðgreiðsluskyldar launagreiðslur, launagreiðendur og launafólk í menningu og skapandi greinum má finna í uppfærðum menningarvísum Hagstofunnar. Talnaefnið byggir á staðgreiðsluskrá Skattsins. Frekari upplýsingar má finna í lýsigögnum.
Menningarvísar Hagstofunnar byggja á sérstakri hliðarflokkun þar sem talnaefni er flokkað niður í tólf menningargreinar og skapandi greinar: auglýsingastofur, bókmenntir, fjölmiðlar, hönnun og arkitektúr, kvikmyndir og sjónvarp, listnám, menningararf, myndlist, prentun, sviðslistir, tónlist og tölvuleiki. Um er að ræða séríslenska flokkun sem byggir í grunninn á skilgreiningu Eurostat, hagstofu Evrópusambandsins, á atvinnugreinum menningar (e. cultural industries).
Ákveðnar atvinnugreinar falla alfarið undir eina menningargrein en í öðrum þarf að yfirfara rekstraraðila og flokka í hliðarflokka menningargreina. Allir rekstraraðilar með a.m.k. þrjár milljónir króna í rekstrartekjur á ársgrundvelli voru yfirfarnir sérstaklega og flokkaðir í hliðarflokka menningargreina.