Forsætisráðuneytið hefur gefið út skýrslu með tillögum hagtalnanefndar um skipulag og framtíð íslenskrar hagtölugerðar. Í skýrslunni er dregin upp heildstæð mynd af stöðu hagtalna og opinberrar tölfræði á Íslandi og lagðar fram tillögur sem ætlað er að styrkja íslenska hagtölugerð til lengri tíma, með gæði og traust að leiðarljósi.
Meginniðurstaða nefndarinnar er að þrátt fyrir sterkan lagalegan grunn skorti íslenska hagtölugerð skýrara skipulag, samhæfingu og formfasta umgjörð. Nefndin leggur fram fjórar tillögur, sem innihalda langtímaaðgerðir sem ætlað er að skapa sameiginlega sýn, tryggja stöðuga forgangsröðun og auka gæði og samanburðarhæfni hagtalna.
Tillögurnar fjórar eru:
- Að styrkja Hagstofu Íslands sem miðstöð hagtölugerðar. Meðal aðgerða sem nefndin leggur til er að auka gæði lykilafurða Hagstofunnar og að stofnunin fái fjárhagslega styrkingu til að flýta innleiðingu nútímalegra innviða þannig að hámarka megi skilvirkni hagtölugerðar og gera innlendri hagtölugerð mögulegt að nýta og styðja við gervigreindarlausnir.
- Að koma á formlegu innlendu hagtölukerfi. Lagt er til að Hagstofan skilgreini innlenda hagtölukerfið með skýrum hætti og vinni að heildstæðum umbótum í þeim efnum með samhæfingu að leiðarljósi. Þetta megi gera með útgáfu hagtöluáætlunar til 3-5 ára.
- Að efla stjórnskipulag og samráð innan hagtölukerfisins. Nefndin leggur til að umgjörð og stjórnkerfi innlenda hagtölukerfisins verði styrkt, meðal annars með því að stofna samráðsvettvang framleiðenda og opinberra gagnaveitenda. Jafnframt að koma á samhæfingu innan Stjórnarráðsins um þarfir stjórnvalda fyrir hagtölur.
- Að auka skilvirkni í útgáfu opinberrar tölfræði. Í ljósi mikillar aukningar í útgáfu opinberrar tölfræði á vegum ýmissa ríkisaðila er lagt til að mótuð verði stefna um tilgang hennar og þar með þróun hennar með tilliti til hagkvæmni og skynsamlegrar nýtingar fjármuna ríkisins.
Í skýrslunni er jafnframt lögð áhersla á að nýta tækifæri sem felast í stafrænni þróun, sjálfvirknivæðingu og aukinni hagnýtingu stjórnsýslugagna og gervigreindar. Slík þróun krefst langrar og stöðugrar uppbyggingar á tæknilegum, lagalegum og skipulagslegum innviðum og er því órjúfanlegur hluti af framtíðarsýn nefndarinnar.
Með útgáfu skýrslunnar er lagður grunnur að áframhaldandi umræðu og stefnumótun um hagtölugerð á Íslandi. Nefndin leggur ríka áherslu á að umbæturnar séu hugsaðar til langs tíma og að þær styðji við gagnreynda stefnumótun, upplýsta ákvarðanatöku og traust í opinberri umræðu um samfélags- og efnahagsmál.
Skýrslan er aðgengileg á vef Stjórnarráðs Íslands